(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 135

॥ శ్రీః ॥
5.135. అధ్యాయః 135
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
కుంత్యా విదులోపాఖ్యానకథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

పుత్ర ఉవాచ। 5-135-0x(3784)(36428)
కృష్ణాయసస్యేవ చ తే సంహత్య హృదయం కృతం।
మమ మాతస్త్వకరుణే వీరప్రజ్ఞే హ్యమర్షణే ॥ 5-135-1(36429)
అహో క్షత్రసమాచారో యత్ర మామితరం యథా।
నియోజయసి యుద్ధాయ పరమాతేవ మాం తథా ॥ 5-135-2(36430)
ఈదృశం వచనం బ్రూయాద్భవతీ పుత్రమేకజం ।
కిం ను తే మామపశ్యంత్యాః పృథివ్యా అపి సర్వయా ॥ 5-135-3(36431)
కిమాభరణకృత్యేన కిం భోగైర్జీవితేన వా।
మయి వా సంగరహతే ప్రియపుత్రే విశేషతః ॥ 5-135-4(36432)
మాతోవాచ। 5-135-5x(3785)
సర్వావస్థా హి విదుషాం తాత ధర్మార్థకారణాత్ ।
తావేవాభిసమీక్ష్యాహం సంజయ త్వామచూజుదం ॥ 5-135-5(36433)
స సమీక్ష్య క్రమోపేతో ముఖ్యః కాలోఽయమాగతః।
అస్మింశ్చేదాగతే కాలే కార్యం న ప్రతిపద్యసే ॥ 5-135-6(36434)
అసంభావితరూపస్త్వమానృశంస్యం కరిష్యసి ।
తం త్వామయశసా స్పృష్టం న బ్రూయాం యది సంజయ ॥ 5-135-7(36435)
ఖరీవాత్సల్యమాహుస్తన్నిఃసామర్థ్యమహేతుకం ।
సద్భిర్విగర్హితం మార్గం త్యజ మూర్ఖనిషేవితం ॥ 5-135-8(36436)
అవిద్యా వై మహత్యస్తి యామిమాం సంశ్రితాః ప్రజాః ।
తవ స్యాద్యది సద్వృత్తం తేన మే త్వం ప్రియో భవేః ॥ 5-135-9(36437)
ధర్మార్థగుణయుక్తేన నేతరేణ కథంచన।
దైవమానుషయుక్తేన సద్భిరాచరితేన చ॥ 5-135-10(36438)
యో హ్యేవమవినీతేన రమతే పుత్రనప్తృణా।
అనుత్థానవతా చాపి దుర్వినీతేన దుర్ధియా ॥ 5-135-11(36439)
రమతే యస్తు పుత్రేణ మోఘం తస్య ప్రజాఫలం।
అకుర్వంతో హి కర్మాణి కుర్వంతో నిందితాని చ ॥ 5-135-12(36440)
సుఖం నైవేహ నాముత్ర లభంతే పురుషాధమాః ।
యుద్ధాయ క్షత్రియః సృష్టః సంజయేహ జయాయ చ ।
`క్రూరాయ కర్మణే నిత్యం ప్రజానాం పరిపాలనే ॥' 5-135-13(36441)
జయన్వా వధ్యమానో వా ప్రాప్నోతీంద్రసలోకతాం ।
న శక్రభవనే పుణ్యే దివి తద్విద్యతే సుఖం।
యదమిత్రాన్వశే కృత్వా క్షత్రియః సుఖమేధతే ॥ 5-135-14(36442)
మన్యునా దహ్యమానేహ పురుషేణ మనస్వినా ।
నికృతేనేహ బహుశః శత్రూన్ప్రతి జిగీషయా ॥ 5-135-15(36443)
ఆత్మానం వా పరిత్యజ్య శత్రుం వా వినిపాత్య చ।
ప్రాప్యతే నేహ శాంతిర్హి నిత్యమేవ తు సంజయ ।
అతోన్యేన ప్రకారేణ శాంతిరస్య కుతో భవేత్ ॥ 5-135-16(36444)
ఇహ ప్రాజ్ఞో హి పురుషః స్వల్పమప్రియమిచ్ఛతి।
యస్య స్వల్పం ప్రియం లోకే ధ్రువం తస్యాల్పమప్రియం ॥ 5-135-17(36445)
ప్రియాభావాచ్చ పురుషో నైవ ప్రాప్నోతి శోభనం ।
ధ్రువం చాభావమభ్యేతి గత్వా గంగేవ సాగరం ॥ 5-135-18(36446)
పుత్ర ఉవాచ। 5-135-19x(3786)
నేయం మతిస్త్వయా వాచ్యా మాతః పుత్రే విశేషతః ।
కారుణ్యమేవ పశ్య త్వం భూత్వేహ జడమూకవత్ ॥ 5-135-19(36447)
మాతోవాచ। 5-135-20x(3787)
అతో మే భూయసీ నందిర్యదేవమనుపశ్యసి।
చోద్యం మాం చోదయస్యేతద్భృశం వై చోదయామి తే ॥ 5-135-20(36448)
అథ త్వాం పూజయిష్యామి హత్వా వై సర్వసైంధవాన్।
అహం పశ్యామి విజయం కృచ్ఛ్రభావినమేవ తే ॥ 5-135-21(36449)
పుత్ర ఉవాచ। 5-135-22x(3788)
అకోశస్యాసహాయస్య కుతః సిద్ధిర్జయో మమ।
ఇత్యవస్థాం విదిత్వైతామాత్మనాత్మని దారుణాం ॥ 5-135-22(36450)
రాజ్యాద్భావో నివృత్తో మే త్రిదివాదివ దృష్కృతః ।
ఈదృశం భవతీ కంచిదుపాయమనుపశ్యతి॥ 5-135-23(36451)
తన్మే పరిణతప్రజ్ఞే సంయక్ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతే।
కరిష్యామి హి తత్సర్వం యథావదనుశాసనం ॥ 5-135-24(36452)
మాతోవాచ। 5-135-25x(3789)
పుత్ర నాత్మావమంతవ్యః పూర్వాభిరసమృద్ధిభిః ।
అభూత్వా హి భవంత్యర్థా భూత్వా నశ్యంతి చాపరే।
అమర్షేణైవ చాప్యర్థా నారబ్ధవ్యాః సుబాలిశైః ॥ 5-135-25(36453)
సర్వేషాం కర్మణాం తాత ఫలే నిత్యమనిత్యతా।
అనిత్యమితి జానంతో న భవంతి భవంతి చ ॥ 5-135-26(36454)
అథ యే నైవ కుర్వంతి నైవ జాతు భవంతి తే।
ఐకగుణ్యమనీహాయామభావః కర్మణాం ఫలం ॥ 5-135-27(36455)
అథ ద్వైగుణ్యమీహాయాం ఫలం భవతి వా నవా ।
యస్య ప్రాగేవ విదితా సర్వార్థానామనిత్యతా ॥ 5-135-28(36456)
నుదేద్వృద్ధిసమృద్ధీ స ప్రతికూలే నృపాత్మజ ।
ఉత్థాతవ్యం జాగృతవ్యం యోక్తవ్యం భూతికర్మసు ॥ 5-135-29(36457)
భవిష్యతీత్యేవ మనః కృత్వా సతతమవ్యథైః ।
మంగలాని పురస్కృత్య బ్రాహ్మణాంశ్చేశ్వరైః సహ ॥ 5-135-30(36458)
ప్రాజ్ఞస్య నృపతేరాశు వృద్ధిర్భవతి పుత్రక ।
అభివర్తతి లక్ష్మీస్తం ప్రాచీమివ దివాకరః ॥ 5-135-31(36459)
నిదర్శనాన్యుపాయాంశ్చ బహూన్యుద్ధర్షణాని చ।
అనుదర్శితరూపోఽసి పశ్యామి కురు పౌరుషం ॥ 5-135-32(36460)
పురుషార్థమభిప్రేతం సమాహర్తుమిహార్హసి।
క్రుద్ధాన్లుబ్ధాన్పరిక్షీణానవలిప్తాన్విమానితాన్ ॥ 5-135-33(36461)
స్పర్ధినశ్చైవ యే కేచిత్తాన్యుక్త ఉపధారయ।
ఏతేన త్వం ప్రకారేణ మహతో భేత్స్యసే గణాన్।
మహావేగ ఇవోద్ధూతో మాతరిశ్వా బలాహకాన్ ॥ 5-135-34(36462)
తేషామగ్రప్రదాయీ స్యాః కల్పోత్థాయీ ప్రియంవదః ।
తే త్వాం ప్రియం కరిష్యంతి పురోధాస్యంతి చ ధ్రువం ॥ 5-135-35(36463)
యదైవ శత్రుర్జానీయాత్సపత్నం త్యక్తజీవితం।
తదైవాస్మాదుద్విజేత సర్పాద్వేశ్మగతాదివ ॥ 5-135-36(36464)
తం విదిత్వా పరాక్రాంతం వశే న కురుతే యది।
నిర్వాదైర్నిర్వదేదేనమంతతస్తద్భవిష్యతి ॥ 5-135-37(36465)
నిర్వాదాదాస్పదం లబ్ధా ధనవృద్ధిర్భవిష్యతి।
ధనవంతం హి మిత్రాణి భజంతే చాశ్రయంతి చ ॥ 5-135-38(36466)
స్ఖలితార్థం పునస్తాని సంత్యజంతి చ బాంధవాః ।
నహ్యస్మిన్నాశ్రయంతే చ జుగుప్సంతే చ తాదృశం ॥ 5-135-39(36467)
శత్రుం కృత్వా యః సహాయం విశ్వాసముపగచ్ఛతి।
స న సంభావ్యమేవైతద్యద్రాజ్యం ప్రాప్నుయాదితి ॥ ॥ 5-135-40(36468)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి భగవద్యానపర్వణి పంచత్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-135-1 కృష్ణాయసస్య లోహస్య । సంహత్య ణిండీకృత్య ॥
5-135-3 ఏకజం అభ్రాతృకం ॥
5-135-5 సర్వావస్థా గార్హస్థ్యాదిరూపా।
తావేవ ధర్మార్థావేవ। అచూచుదం ప్రేరితవత్యస్మి ॥
5-135-6 సమీక్ష్య క్రమోపేతః ద్రష్టుం యోగ్యేన పరాక్రమేణ యుక్తః ।
అస్మిన్కాలే చేత్ కార్యం కర్తవ్యం యుద్ధం న ప్రతిపద్యసే ॥
5-135-7 ఆనృశంస్యం శత్రుషు స్వదేహే వా దయాంకరిష్యసి తర్హి త్వం అసంభావితరూపస్తిరస్కృతరూపో భవిష్యసీతి సంబంధః ॥
5-135-8 స్వరీతి। ఉభయలోకానుపయుక్తేపి పుత్రే వృథా వాత్సల్యం ఖరీ కరోతి తద్వదహమపి స్యామిత్యర్థః ॥
5-135-10 ధర్మార్థేతి। త్వయా భావ్యమితి శేషః ॥
5-135-15 ప్రస్థాతవ్యమేవేతి శేషః ॥
5-135-17 స్వల్పమైశ్వర్యం అప్రియమనిష్టం ఇచ్ఛతి మన్యతే ప్రాజ్ఞః।
యస్య తు అల్పమేవైశ్వర్యం ప్రియం తస్య ధ్రువం నిశ్చితం తదేవాల్పం ప్రియత్వేన గృహీతం అప్రియమనర్థకరం స్యాత్।
తేన రాజ్ఞాఽల్పసంతుష్టేన న భవితవ్యమిత్యర్థః ॥
5-135-18 అభావం నాశం ॥
5-135-19 పశ్య హితత్వేనేతి శేషఃక ॥
5-135-20 అతో వచనాత్ మే మమ భూయసీ నందిః సమృద్ధిః భవితేతి శేషః।
యత్ ఏవం కారుణ్యం దేహే కృపాం అనుపశ్యసి హితత్వేన ।
ఏవంసత్యపి త్వమేవ చోద్యం పూర్వపక్షం చోదయసి ప్రేరయసి కారుణ్యం కుర్వితి।
అథాపి వజ్రహృదయాహం తే తుభ్యం చోదయామి ॥
5-135-21 సైంధవాన్ హత్వా కృచ్ఛ్రేణ భావినం తే తవ విజయం యదా పశ్యామి ద్రక్ష్యామి అథ త్వాం పూజయిష్యామీతి యోజనా ॥
5-135-22 ఏతాం అవస్థాం దారుణామాత్మని ఆత్మనా స్వయం విదిత్వా ।
మే మమ భావశ్చిత్తం రాజ్యాన్నివృత్త ఇత్యుత్తరేణ సంబంధః ॥
5-135-29 వృద్ధిః పీడా। వృధు హింసాయామిత్యస్య రూపం। సమృద్ధిరైశ్వర్యం।
ఆత్మనః పీడాం పరస్యైర్శ్వం చ నుదేదిత్యర్థః ॥
5-135-35 తేషాం క్రుద్ధాదీనాం అగ్రప్రదాయీ।
భక్తం వేతనం చ సర్వేభ్యః ప్రథమం దేయం। న చేత్సద్యః కుపితాస్తే త్యజేయురిత్యర్థః ॥
5-135-36 ఏనం నిర్వాదైః పరినిష్ఠితైర్దూతైర్నిర్వదేత్ పరినిష్ఠాం ప్రాపయేత్।
సాంనా దానేన వా తం పర్యవస్థాపయేదిత్యర్థః । అంతతః ఫలతః తత్ శర్త్రార్వశీకరణం భవిష్యతి ॥
5-135-37 తత్రోపాయమాహ నిర్వాదాదితి।
ఏవం పరినిష్ఠితతయా ఆస్పదం స్థానం ప్రాప్తం చేత్ శత్రుణాఽనుపద్రుతస్య ధనవృద్ధ్యాదికం సర్వం సేత్స్యతీత్యర్థః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.